Archive

« 2017. #3 (135)

The Ethnology Notebooks. 2017, 3 (135), 632–645

UDK 39(=161.2):[728:747]”477.83/.87”

OBLAShTUVANNYA INTER’YERU NARODNOHO ZHYTLA UKRAYNS’KYKH KARPAT: STAN NAUKOVOY ROZROBKY PROBLEMY

Syvak Vasyl Pylypovych, Ph.D in History, scientific secretary

at the Department of Historical Ethology

of the Institute of Ethnology

of the National Academy of Sciences of Ukraine.

Svobody Avenue, 15, Lviv, 79000,Ukraine.

Contacts: Tel. (032) 2970157; e-mail: ina@mail.lviv.ua

Abstract. Stattia prysviachena analizu osnovnykh zdobutkiv doslidnykiv u vyvchenni oblashtuvannia inter’ieru narodnoho zhytla ukraintsiv Karpat. Publikatsii z danoi tematyky khronolohichno rozdileno na chotyry periody: XIX – poch. XX st. (do 1918 r.), mizhvoiennyj (1921–1930-ti rr.), povoiennyj – radians’kyj (1940–1980-ti rr.), suchasnyj (vid 1991 r.).

Keywords: istoriohrafiia, inter’ier, oblashtuvannia zhytla, Ukrains’ki Karpaty.

Reseived 22.02.2017

REFERENCES

Beskyd, Yu. (1972). Materiial’na kul’tura Lemkivschyny. Toronto [in Ukrainian].
Budzan, A. F. (1979) Narodni khudozhni promysly Bojkivschyny. Narodni khudozhni promysly Ukrainy: zb. nauk. prats’. Kyiv: Naukova dumka. S. 7–19 [in Ukrainian].
Budzan, A. F. Ukrains’ki narodni skryni. Materialy z etnohrafii ta mystetstvoznavstva. Kyiv: Naukova dumka. S. 112–117 [in Ukrainian].
Hajova, Ye. (2014) Kharakterni rysy obladnannia zhytlovykh prymischen’ ta hospodars’kykh budivel’ Verkhovyns’koho rajonu Ivano-Frankivs’koi oblasti. Narodna tvorchist’ ta etnolohiia. № 1. S. 108–116 [in Ukrainian].
Hlavats’ka, L. (2010) Inter’ier khaty skhidnoi Bojkivschyny. Liudmyla Hlavats’ka& Ruslan Dubyna. Vidlunnia vikiv. № 1 (12). S. 22–25 [in Ukrainian].
Hlavats’ka, L. A. (2016) Tradytsijnyj inter’ier khaty Rozhniativschyny kintsia XIX – pershoi polovyny XX st. (z pol’ovykh doslidzhen’). Naukovyj zbirnyk Zakarpats’koho muzeiu narodnoi arkhitektury ta pobutu. Vyp. 3. S. 319–326 [in Ukrainian].
Hoshko, Yu. H. (1976) Naselennia Ukrains’kykh Karpat XV–XVIII st. Zaselennia. Mihratsii. Pobut. Kyiv: Naukova dumka [in Ukrainian].
Danyliuk, A. (2000) Skarby narodnoi arkhitektury Hutsul’schyny L’viv: Lohos [in Ukrainian].
Dubyna, R. (2008) Ekspedytsiia na Skhidnu Bojkivschynu. Ruslan Dubyna& Liudmyla Hlavats’ka. Narodna tvorchist’ ta etnohrafiia. № 5. S. 39–40 [in Ukrainian].
Zubryts’kyj, M. (1895) Budynky i majstry. Zhytie i slovo: visnyk literatury istorii i fol’kloru. L’viv. T. 3. S. 71–75 [in Ukrainian].
Zubryts’kyj, M. (1895) Selo Kindrativ Turets’koho povita. Zhytie i slovo: visnyk literatury istorii i fol’kloru. L’viv. T. 4. S. 104–112, 216–230 [in Ukrainian].
Zubryts’kyj, M. (1909) Selians’ki budynky v Mshantsy Starosambirs’koho povita. Materialy do ukrains’korus’koi etnolohii. L’viv. T. 11. S. 1–22 [in Ukrainian].
Kajndl’, F. (2000) Hutsuly: ikh zhyttia, zvychai ta narodni perekazy. Chernivtsi: Molodyj bukovynets [in Ukrainian].
Kischuk, T. P. (1987) Inter’ier. Narodna arkhitektura Ukrains’kykh Karpat. Kyiv: Naukova dumka. S. 10–125 [in Ukrainian].
Kischuk, T. P. (1987) Inter’ier. Hutsul’schyna: Istoryko-enohrafichne doslidzhennia. Kyiv: Naukova dumka. S. 174–177 [in Ukrainian].
Kischuk, T. P. (1983) Inter’ier zhytla. Bojkivschyna: Istorykoetnohrafichne doslidzhennia. Kyiv: Naukova dumka. S. 166–169 [in Ukrainian].
Kobil’nyk, V. (1936) Material’na kul’tura sela Zhukotyna Turchans’koho povitu. Litopys Bojkivschyny. Sambir. Ch. 8. Rik VI. S. 15–71 [in Ukrainian].
Kozholianko, H. K. (1999) Etnohrafiia Bukovyny: u 3 t. Chernivtsi : Zoloti lytavry. T. 1 [in Ukrainian].
Kolupaieva, A. Ukrains’ki kakhli XIV – pochatku XX stolit’. Istoriia. Typolohiia. Ikonohrafiia. Ansamblevist’ (2006). L’viv [in Ukrainian].
Kotsan, V. (2011) Planuvannia inter’ieru narodnoho zhytla ukraintsiv Zakarpattia XIX – pershoi polovyny XX st. Rusyn. № 25. S. 106–131 [in Ukrainian].
Kotsan, V. V. (2014) Tradytsijni derevoobrobni promysly na Zakarpatti u XIX – pershij polovyni XX stolit’. Naukovyj visnyk Uzhhorods’koho universytetu. Seriia Istoriia. Uzhhorod. Vyp. 2 (33). S. 110–118 [in Ukrainian].
Krasovs’kyj, I. Material’na kul’tura lemkiv pivnichnykh skhyliv Karpat XIX–XX stolit’.(1988) Naukovyj zbirnyk Muzeiu ukrains’koi kul’tury u Svydnyku. Priashiv. № 13. S. 301–361 [in Ukrainian].
Mozdyr, M. (2008) Narodni mebli v Ukraini. Henezys. Evoliutsiia form.Narodoznavchi zoshyty. (№ 1–2. S. 160–183) [in Ukrainian].
Niderle, L. (1956) Slavjanskie drevnosti.Moskva: Izdatel’stvo inostrannoj literatury [in Russian].
Pavlovych, Yu. (1929) Do pytannia pro evoliutsiiu nizhky v stil’tsi j stoli. Materiialy do etnolohii.Kyiv. S. 46–51 [in Ukrainian].
Pan’kiv, M. (1993) Sadyba i zhytlo Pokuttia. Naukovi zapysky Ivano-Frankivs’koho kraieznavchoho muzeiu. Kolomyia: Svit. Vyp. I. S. 60–79 [in Ukrainian].
Radovych, R. (2013) Vidkryte vohnysche v systemi opalennia statsionarnoho zhytla polischukiv. Visnyk L’vivs’koho universytetu: Seriia istorychna. L’viv. Vyp. 48. S. 383–409 [in Ukrainian].
Radovych, R. Narodna arkhitektura Starosambirschyny XIX – pershoi polovyny XX st. (zhytlovohospodars’kyj kompleks). Kyiv: Vydavets’ Oleh Filiuk [in Ukrainian].
Radovych, R. (2014) Polis’ka pich: spetsyfika formuvannia opichchia.Narodoznavchi zoshyty 2 (116), 270–291 [in Ukrainian].
Radovych, R. (2010) Polis’kyj l’okh i pytannia rekonstruktsii zemliankovoho ta napivzemliankovoho zhytla. Zapysky Naukovoho Tovarystva imeni Shevchenka. L’viv. T. CCLIX: Pratsi Sektsii etnohrafii i fol’klorystyky. S. 33–56 [in Ukrainian].
Radovych, R. (2012) Polis’kyj «posvit» (tekhnolohichnyj i kul’turnohenetychnyj aspekty) Narodoznavchi zoshyty. 5 (107), 799–817 [in Ukrainian].
Radovych, R. (2013) Rozvytok systemy opalennia polis’koho zhytla: sehmentatsiia funktsij pechi.Narodoznavchi zoshyty, 1 (109), 78–87 [in Ukrainian].
Radovych, R. (2013) Rozvytok systemy opalennia polis’koho zhytla : sposoby vidvedennia dymu.Narodoznavchi zoshyty, 2 (110), 212–230 [in Ukrainian].
Radovych, R. (2005) Tymchasove zhytlo ukraintsiv. Visnyk L’vivs’koho universytetu. Seriia istorychna. L’viv. Vyp. 39–40. S. 486–526 [in Ukrainian].
Rajnfuss, R. (1972) Narodnaja arhitektura lemkov. Karpatskij sbornik. Moskva. S. 46–56 [in Russian].
Samojlovich, V. P. (1989) Narodnoe arhitekturnoe tvorchestvo Ukrainy. Kiev: Budivjel’nyk (2-e izd., pererab. i dop.) [in Russian].
Samojlovych, V. P. (1972) Ukrains’ke narodne zhytlo. Kyiv [in Ukrainian].
Serheieva, M. S. (1994) Do rekonstruktsii mebliv chasiv Kyivs’koi Rusi. Arkheolohiia. № 1. S. 48–59 [in Ukrainian].
Serheieva, M. S. (2013) Materialy do metodyky rekonstruktsii davn’orus’koho zhytlovoho inter’ieru (na prykladi zhytla reprezentovanoho u «Parku Kyivs’ka Rus’». M. S. Serheieva& V. V. Yanchenko. Arkheolohiia i davnia istoriia Ukrainy. Vyp. 10. S. 133–143 [in Ukrainian].
Syvak, V. (1999) Zhytlo ta joho vnutrishnie planuvannia. Ekster’ier. Lemkivschyna: u 2-kh tomakh. L’viv: Instytut narodoznavstva NAN Ukrainy. T. 1: Material’na kul’tura. S. 261–277 [in Ukrainian].
Syvak, V. Inter’ier zhytla. Tradytsijni mebli. (1999) Vasyl’ Syvak& Myroslav Sopolyha. Lemkivschyna: u 2-kh tomakh. L’viv: Instytut narodoznavstva NAN Ukrainy. T. 1: Material’na kul’tura. S. 278–292 [in Ukrainian].
Syvak, V. (1996) Inter’ier narodnoho zhytla Bojkivschyny II pol. XIX – 30-kh rr. XX st. Bojkivschyna. Istoriia i suchasnist’. L’viv: FIRAliuks. S. 82–83 [in Ukrainian].
Syvak, V. (1995) Mebli u tradytsijnomu inter’ieri narodnoho zhytla Lemkivschyny (kinets’ XIX – poch. XX st.).Narodoznavchi zoshyty, 4, 230–234 [in Ukrainian].
Syvak, V. (2016) Narodni mebli u selians’komu zhytli Ukrains’kykh Karpat ta Seredn’oho Polissia kin. XIX –XX st.: peresuvna lava (na materialakh pol’ovykh etnohrafichnykh doslidzhen’) Narodoznavchi zoshyty, 4, 988–1001) [in Ukrainian].
Syvak, V.P. (2016) Narodni mebli v selians’komu zhytli Ukrains’kykh Karpat: stil. Sbornik nauchnyh trudov po materialam mezhdunarodnoj nauchno-prakticheskoj konferencii «Sovremennye problemy i puti ih reshenija v nauke, transporte, proizvodstve i obrazovanii. 2016». Odessa: Chernomor’e. S. 65–73 [in Ukrainian].
Syvak, V. (2015) Narodni mebli u selians’komu zhytli Ukrains’kykh Karpat ta Seredn’oho Polissia kin. XIX –XX st.: tesana nerukhoma lava.Narodoznavchi zoshyty, 5 (125), 1086–1098 [in Ukrainian].
Syvak, V. (2016) Oblashtuvannia inter’ieru narodnoho zhytla Zakarpats’koi chastyny Lemkivschyny kintsia XIX – pershoi polovyny XX st. Narodoznavchi zoshyty, 1 (127), 105–122 [in Ukrainian].
Syvak, V. (2015) Opaliuval’ni ta osvitliuval’ni prystroi v inter’ieri narodnoho zhytla ukraintsiv.Narodoznavchi zoshyty, 4, 926–942 [in Ukrainian].
Symonenko, I. F. (1956) Poselennia, sadyba ta zhytlo na Zakarpatti. Materialy z etnohrafii ta khudozhn’oho promyslu. Kyiv: Vyd-vo AN Ukrains’koi. S. 60–109 [in Ukrainian].
Silets’kyj, R. (1999) Do pytannia pro vidkryte vohnysche iak opaliuval’nyj prystrij narodnoho zhytla na Pravoberezhnomu Polissi. Visnyk L’vivs’koho universytetu: Seriia istorychna. L’viv. Vyp. 34. S. 495–500 [in Ukrainian].
Silets’kyj, R. (2008) Opaliuval’ni prystroi narodnoho zhytla Seredn’oho Polissia (konstruktyvnofunktsional’nyj ta svitohliadnyj aspekty). Visnyk L’vivs’koho universytetu: Ser. istorychna. L’viv: LNU im. I. Franka. Vyp. 43. S. 134–183 [in Ukrainian].
Silets’kyj, R. (2001) Problema typolohii opaliuval’nykh prystroiv starodavn’oho zhytla v Ukraini (konstruktyvnofunktsional’ni osoblyvosti pechi)./ Zapysky Naukovoho tovarystva imeni Shevchenka. L’viv. T. 242: Pratsi Sektsii etnohrafii i fol’klorystyky. S. 230–247 [in Ukrainian].
Silets’kyj, R. (1994) Sil’s’ke poselennia ta sadyba v Ukrains’kykh Karpatakh XIX – pochatku XX st. Kyiv: Naukova dumka [in Ukrainian].
Silets’kyj, R. (2006) Tradytsijna arkhitektura. Etnohenez ta etnichna istoriia naselennia Ukrains’kykh Karpat: u 4 t. L’viv. T. II: Etnolohiia ta mystetstvoznavstvo. S. 124–140 [in Ukrainian].
Silets’kyj, R. (2011) Tradytsijna budivel’na obriadovist’ ukraintsiv: monohrafiia. L’viv: LNU im. I. Franka [in Ukrainian].
Silets’kyj, R. (2008) Tradytsijne selians’ke zhytlo ukraintsiv Halychyny XIX – pochatku XX st. Halychyna: Etnichna istoriia: tematychnyj zbirnyk statej. L’viv. S. 81–103 [in Ukrainian].
Sopolyha, M. (1983). Narodne zhytlo ukraintsiv Skhidnoi Slovachchyny. Bratislava; Priashiv: Slovats’ke ped. vydvo [in Ukrainian].
Sopolyha, M. (1988) Osnovni mebli ta ikhnie pryznachennia v narodnomu zhytli ukraintsiv Skhidnoi Slovachchyny. Naukovyj zbirnyk Muzeiu Ukrains’koi kul’tury u Svydnyku. Svydnyk. № 13. S. 249–294 [in Ukrainian].
Sopolyha, M. (1978) Prostoral’ne planuvannia ta vnutrishnia kharakterystyka narodnoho zhytla v oblasti pivnichnoskhidnoi Slovachchyny. Naukovyj zbirnyk Muzeiu Ukrains’koi kul’tury u Svydnyku. Svydnyk. № 8. S. 119–159 [in Ukrainian].
Sopolyha, M. (1986) Sil’s’ke budivnytstvo na Svydnychchyni v XIX–XX st. (tradytsii i suchasnist’). Naukovyj zbirnyk Muzeiu Ukrains’koi kul’tury u Svydnyku. Svydnyk. № 14. S. 261–314 [in Ukrainian].
Sopolyha, M. (2012) Tradytsijni narodni mebli ukraintsiv Slovachchyny. Lemkowie, bojkowie, rusini – historia, wspolcześność, kultura materialna iduchowa. Slupsk; Zielona Gora. T. IV. Cz. 2. S. 613–623 [in Ukrainian].
Stankevych, M. (2002) Ukrains’ke khudozhnie derevo XVI–XX st. L’viv: Instytut narodoznavstva NAN Ukrainy [in Ukrainian].
Taranushenko, S. A. (1957) Ukrains’ki narodni mebli. Narodna tvorchist’ ta etnohrafiia. Kyiv. № 2. S. 77–88 [in Ukrainian].
Taranushenko, S. A. (1969) Davnie polis’ke zhytlo. Narodna tvorchist’ ta etnohrafiia. № 1. S. 8–23 [in Ukrainian].
Tyvodar, M. (1994) Tradytsijne skotarstvo Ukrains’kykh Karpat druhoi polovyny XIX – pershoi polovyny KXX st.: istorykoetnohrafichne doslidzhennia. Uzhhorod: Karpaty [in Ukrainian].
Fal’kovski, Ya.(1935) Selo Volosate, Lis’koho povitu. Litopys Bojkivschyny. Sambir. Ch. 5. Rik V. S. 14–28 [in Ukrainian].
Fedaka, P. (2007) Vnutrishnie planuvannia ta inter’ier narodnoho zhytla Zakarpattia. Materialy do ukrains’koi etnolohii. Vyp. 6 (10). S. 170–175 [in Ukrainian].
Fedaka, P. (2007) Davni pechi u narodnomu zhytli Zakarpattia. Narodna tvorchist’ ta etnohrafiia. 3. 48–51 [in Ukrainian].
Fedaka, P. M. (2005) Narodne zhytlo ukraintsiv Zakarpattia XVIII–XX stolit’. Uzhhorod: Hrazhda [in Ukrainian].
Franko, I. (1985) Etnohrafichna vystavka u Ternopoli. Zibrannia tvoriv: u 50 t. Kyiv: Naukova dumka. T. 46. Kn. 1. S. 496–479 [in Ukrainian].
Franko, I. (1982) Etnohrafichna ekspedytsiia na Bojkivschynu. Zibrannia tvoriv: u 50 t. Uporiad. ta koment. O. O. Biliavs’koi, A. V. Horets’koho; red. M. D. Brenshtejn. Kyiv: Naukova dumka. T. 36: Literaturnokrytychni pratsi (1905–1906). S. 68–99 [in Ukrainian].
Franko, I. (1985) Moia vittsivs’ka khata. Zibrannia tvoriv: u 50 t. Uporiad. ta koment. V. P. Kolosovoi, V. I. Krekotnia, H. I. Pavlenko; red. V. I. Krekoten’. Kyiv: Naukova dumka. T. 39: Literaturnokrytychni pratsi (1911–1914). S. 243–247 [in Ukrainian].
Chekhovych, S. (2016) Obladnannia zhytla na zakhidnykh oblastiakh URSR. Narodna tvorchist’ ta etnolohiia. 3, 75–84 [in Ukrainian].
Shukhevych, V. (1899) Hutsul’schyna. Ch. 1. Materyialy do ukrains’korus’koi etnol’ohii. L’viv. T. II [in Ukrainian].
Czajkowki, J. (1988) Budownictwo ludowe w Karpatach w XVI–XIX w.: zródła, komentarze. Sanok [in Polish].
Czajkowki, J. (1977) Budownictwo ludowe Podkarpacia. Sanok [in Polish].
Czajkowki, J.(1980) Regionalizacja budownictwa wiejskiego na pólnocnych stokach Karpat. Materiały Muzeum budownictwa ludowego w Sanoku.№ 26. S. 5–13 [in Polish].
Czajkowki, J.(1980) Stan badań nad wieskim budownictwem w polskich Karpatach. Materiały Muzeum budownictwa ludowego w Sanoku.№ 26. S. 14–40 [in Polish].
Czajkowki, J.(1969) Wiejskie budownictwo mieszlalne w Beskidzie Niskim i na przyległym Pogórzu. Rocznik Muzeów województwa Rzeszowskiego.T. II. Rzeszów [in Polish].
Falkowski, J. (1935) Na pograniczu Łemkowsko-bojkowskiem. J. Falkowski& B. Pasznycki. Lwów [in Polish].
Falkowski, J.(1938) Północno-wschodnie pogranicze Huculsczyzny. Lwów [in Polish].
Falkowski, J.(1937) Zachodnie pogranicze Huculszczyzny: Dolinami Prutu, Bystrycy Nadwórniańskiej, Bystrycy Sołotwińskiej i Łomnicy. Lwów [in Polish].
Fischer, A.(1934) Etnografja słowiańska. Lwów; Warszawa: Atlas. Z. 3: Polacy [in Polish].
Fischer, A.(1928) Rusini: Zarys etnografi i Rusi. Lwów; Warszawa; Kraków: Wyd-wo zakładu narodowego im. Ossolińskich [in Polish].
Kępa, Е.(1971) Urzdzenie wnętrza mieszkalnego na Łemkowszczyźnie w XIX і XX wieku. Materialy Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Sanok. № 13. S. 21–32 [in Polish].
Kolberg, O.(1976) Dzieła wszystkie. Wrocław; Poznań: Ludowa spółdzielnia wydawniczа; Polskie wydawnictwo muzyczne. T. 56: Rus Czerwona: Obraz etnograficzny. Cz. І [in Polish].
Kolberg, O. (1970) Dzieła wszystkie. Wrocław; Poznań: PTL.T. 54: Ruś Karpacka: Obraz etnograficzny. Cz. І [in Polish].
Kolberg O. (1892) Pokucie. Obraz etnograficzny. Kraków. T. I [in Polish].
Lubicz-Czerwiński, I.(1811) Okolica zadniesterska między Stryjem i Łomnicą. Czyli opis ziemi, dawnych klęsk lub odmian tej okolicy. Lwów: Drukiem Józefa Schnaydera [in Polish].
Moszyński, K.(1929) Kultura ludowa słowian. Kraków. Cz. 1: Kultura materjalna [in Polish].
Niederle, L. (1913) Život starých Slovanů. Praga. D. І. Sv. 2. S. 398–898 [in Cheh.].
Reinfuss, R.(1934–35) Budownictwo ludowe na Zachodniej Lemkowszczyznie. LUD. T. XXXIII. S. 83–112 [in Polish].
Reinfuss, R.(1998) Zarys kultyry materialnej ludności łemkowskiej z dawnego «kresu muszyńskiego». Materiałe Muzeum budownictwa ludowego w Sanoku. Sanok. № 34. С. 7–52 [in Polish].
Reinfuss, R. (1966) Ze studiów nad kultura ludowa Łemkowszczyzny po obu stronach Karpat. Kwartalnik Instytutu sztuki polskiej Akademii nauk. R. XX. № 1. S. 3–22 [in Polish].
Strzetelska-Grynbergowa, Z.(1899) Staromiejskie: ziemia i ludność. Lwów [in Polish].

Read»

Our authors
On bessarabian and moldavian ukrainians in the studies of historical ethnography
The article has thrown some light upon a sum of scientific findings got during XIX to XXI cc. in historio-ethnographic studies of Bessarabia and Moldavian Ukrainians. In the pre­sent paper has been given author’s answer to the problem of lacking progress as for the numerous themes concerning Ukrainians. State and achievements of the research-works in Ukrainians’ material and spiritual culture by the scientists of Moldavia and Ukraine through the years of independence has been exposed.
Read »

Traditional folk clothes of velikobychkovsky hutsuly of XIX — the first half of XX century
In the study based upon numerous field materials, literature sources as well as ethnographic, historio-cultural and regional museum collections has been performed complex analysis in traditional folk clothes by Hutzul population of Velyky Bychkiv village in Transcarpathian region. Detailed descriptions of femi­nine and masculine clothing complexes of the mentioned area have been presented. In characterizing of those main attention has been paid to the detail of cut in separate components of dress; cut of feminine shirt has been added as an illustration.
Read »

Boikos’ pandemonium: categories of evil deceased
In the article have been presented some research-work on peculiarities of Boikos’ traditional demonological notions as for so-called evil deceased; on the basis of field records and ethnological literary sources quite a number of scum categories have been defined as well as essential habits, modes of behavior and functions of these personages of people’s demonology.
Read »

Daily bread baking of ukrainians in the south-western ethnographical region at the late XIX to early XXI cc.
The paper has dealt with analytic study in prescriptions, signs, customs, methods, ways of selection, procurement and some peculiarities in usage of subsidiary means — water, firewood and leaves in bread baking. The final aim of the mentioned actions had been (and still is) selection of the means and ingredients fit, by their characteristics, for the backing of bread. The paper has demonstrated dependence of bread backing subsi­diary means criteria from the folk nutritional standards and world outlook stereotypes as well as from regional social and economic, natural and geographical factors and peculiarities of material culture.
Read »